در چه صورتی به زن نفقه تعلق میگیرد؟
بر اساس مقررات قانون مدنی ایران، نفقه فقط در شرایط مشخصی به زن تعلق میگیرد. با توجه به توضیحاتی که ارائه کردید، جمعبندی شرایط به صورت زیر است:
در دوره حقوق خانواده کاربردی مباحث نفقه زن مورد بررسی قرار میگیرد
نفقه چیست؟
مطابق ماده ۱۱۰۷ قانون مدنی، نفقه شامل تمام نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن است؛ از جمله:
- مسکن
- پوشاک
- خوراک
- اثاث منزل
- هزینههای درمانی و بهداشتی
- خادم در صورت عادت یا نیاز به دلیل بیماری یا نقصان
در چه صورتی نفقه به زن تعلق میگیرد؟
1- وجود عقد نکاح دائم
طبق ماده ۱۱۰۶ قانون مدنی، در ازدواج دائم پرداخت نفقه بر عهده شوهر است.
در ازدواج موقت (صیغه)، زن حق نفقه ندارد مگر اینکه در عقد شرط شده باشد.
بنابراین:
- از لحظه جاری شدن عقد دائم، مرد قانوناً مکلف به پرداخت نفقه است.
- شروع زندگی مشترک یا برگزاری مراسم عروسی شرط تعلق نفقه نیست.
2- تمکین زن از شوهر
شرط دوم، تمکین است.
تمکین دو نوع است:
- تمکین عام: انجام وظایف زندگی مشترک، سکونت در منزل مشترک، حسن معاشرت
- تمکین خاص: برقراری رابطه زناشویی متعارف
مطابق ماده ۱۱۰۸ قانون مدنی:
اگر زن بدون مانع شرعی از انجام وظایف زوجیت خودداری کند (ناشزه باشد)، مستحق نفقه نخواهد بود.
مواردی که با وجود عدم تمکین، نفقه برقرار است
اگر زن به دلایل موجه و شرعی تمکین نکند، همچنان مستحق نفقه است، مانند:
- بیماری جسمی یا روحی
- عذر شرعی (مانند احرام)
- وجود خطر جانی یا حیثیتی در منزل شوهر
- ابتلای شوهر به بیماریهای مقاربتی خطرناک
در این موارد، عدم تمکین موجب سقوط نفقه نمیشود.
نفقه در دوران عقد
از نظر قانونی:
- از زمان عقد دائم، نفقه برقرار میشود.
اما در رویه قضایی:
- اگر زن در منزل پدر باشد و تمکین کامل نداشته باشد، ممکن است دادگاه نفقه را نپذیرد.
- اگر زن اعلام آمادگی برای تمکین کند و شوهر نفقه نپردازد، میتواند مطالبه نفقه کند.
نکات مهم درباره مطالبه نفقه
✔ اصل بر این است که مرد باید پرداخت نفقه را ثابت کند.
✔ نفقه از زمان عقد بر ذمه مرد قرار میگیرد.
✔ نفقه گذشته زن قابل مطالبه است.
✔ عدم پرداخت نفقه در صورت تمکین زن میتواند جرم «ترک انفاق» محسوب شود.
✔ صرف شروع نکردن زندگی مشترک، مرد را از پرداخت نفقه معاف نمیکند.
