نحوه پرسش از شاهد و اثبات کذب گواهی
استماع گواهی و حقوق اصحاب دعوا در جلسه دادگاه
در صورتی که اظهارات شاهد در غیاب شما اخذ شده باشد، نباید صرفاً برای امضای صورتجلسه اقدام کنید. مطابق قانون، قاضی مکلف است اظهارات شاهد را در حضور اصحاب دعوا قرائت کند تا امکان بررسی و تأیید صحت آن فراهم شود.
برای تهیه دوره آیین دادرسی مدنی کاربردی کلیک کنید
نحوه پرسش از شاهد و اثبات کذب گواهی
پس از قرائت اظهارات شاهد، شما با اجازه دادگاه حق طرح سؤال از شاهد را دارید. در این مرحله، دو نکته اساسی اهمیت دارد:
- اشتباه رایج برخی وکلا این است که بلافاصله تلاش میکنند دروغگویی شاهد را مستقیماً به قاضی اثبات کنند.
- روش صحیح آن است که سؤالاتی دقیق و جزئی مطرح شود (مانند: واقعه چگونه رخ داد؟ کجا بودید؟ چه کسانی حاضر بودند؟) تا شاهد با بیان خود دچار تناقض شود و کذب بودن گواهی آشکار گردد.
قضات معمولاً در برابر تلاش مستقیم برای اثبات دروغگویی مقاومت میکنند، اما پرسش و پاسخ فنی و هدفمند که همان نتیجه را بهطور غیرمستقیم ایجاد کند، مورد پذیرش قرار میگیرد.
شرایط شهادت شهود چیست | شهادت چه کسانی قبول نیست
شرایط و نحوه تحمل شهادت
از ویژگیهای وکیل هوشمند، تشخیص این موضوع است که آیا مطالب به شاهد تلقین شده یا اینکه شاهد، موضوع مورد شهادت (مشهودٌبه) را شخصاً و با حواس خود درک کرده است.
لزوم استفاده از امور حسی
شاهد باید موضوع را با یکی از حواس پنجگانه (دیدن، شنیدن، لمس کردن، بوییدن یا چشیدن) ادراک کرده باشد.
مثالها:
- در اختلاف مربوط به عطر، شاهد باید بوی آن را حس کرده باشد.
- در اختلاف درباره کیفیت برنج، شاهد باید آن را چشیده باشد.
تفاوت گواهی با نقلقول
اگر شخصی بگوید:
«فلانی برای من تعریف کرد که چنین اتفاقی افتاد»،
این گواهی محسوب نمیشود بلکه نقلقول است و فاقد ارزش اثباتی شهادت میباشد.
در این موارد باید به دادگاه ایراد شود که شخص اساساً شاهد محسوب نمیشود، زیرا ناظر مستقیم واقعه نبوده است.
رفتار حرفهای در مواجهه با شاهد
- اجتناب از نزاع: هرگز وارد درگیری لفظی با شاهد نشوید؛ این رفتار غیرحرفهای است.
- واسطهگری دادگاه: پرسشها فقط از طریق دادگاه مطرح شود.
- تمرکز بر رسالت وکالت: از درگیر شدن در بازیهای موکل یا طرف مقابل پرهیز کنید تا دفاع مؤثری ارائه دهید.
پس از اتمام پرسشها، میتوانید حق حضور خود را اسقاط کنید یا در صورت لزوم به پرسشگری ادامه دهید.
اقرار؛ قویترین دلیل در امور مدنی
اقرار در حقوق مدنی، قویترین دلیل اثبات دعوا محسوب میشود. برای درک بهتر، باید میان سه نوع «اخبار به حق» تمایز قائل شد:
- اقرار:
اخبار به حقی برای دیگری و به ضرر خود ← قویترین دلیل
- ادعا:
اخبار به حقی به نفع خود و به ضرر دیگری
- شهادت (گواهی):
اخبار به حقی به نفع دیگری و به ضرر دیگری
خلاصه نکات کلیدی
- اظهارات شاهد باید در حضور اصحاب دعوا قرائت شود.
- اثبات کذب گواهی با سؤال فنی مؤثرتر از دفاع مستقیم است.
- شاهد باید واقعه را شخصاً و حسی درک کرده باشد.
- نقلقول، شهادت محسوب نمیشود.
- رفتار حرفهای و غیرتنشآمیز در مواجهه با شاهد ضروری است.
- اقرار قویترین دلیل در دعاوی مدنی است.
