تعیین دقیق موضوع حقوقی در هوش مصنوعی
یکی از مهمترین مراحل در استفادهی مؤثر از هوش مصنوعی برای دریافت مشاوره یا اطلاعات حقوقی، تعیین دقیق شاخهی حقوقی مرتبط با پرسش مورد نظر است. بدون این مرحلهی اولیه، احتمال دریافت پاسخهای کلی، ناقص یا حتی غیرمرتبط بسیار زیاد است.
برای تهیه دوره هوش مصنوعی ستارگان وکالت کلیک کنید
چرا باید موضوع حقوقی را دقیق مشخص کنیم؟
حقوق به عنوان یک دانش گسترده، دارای شاخههای مختلفی است که هرکدام قواعد، مفاهیم و رویههای خاص خود را دارند. اگر شما ندانید که پرسشتان به کدام شاخه مربوط است، پاسخ دریافتی نیز ممکن است به شاخهی دیگری تعلق داشته باشد و در نتیجه گمراهکننده باشد.
برای مثال، قوانین مربوط به اخراج یک کارگر، در حقوق کار مطرح میشود، نه در حقوق مدنی یا کیفری. از طرفی، موضوعی مانند فسخ قرارداد خرید ملک، به حقوق مدنی مربوط است، نه به حقوق تجارت.
شاخه های اصلی حقوق برای دستهبندی سؤالات از هوش مصنوعی
برخی از شاخههای مهم حقوق که در طرح سؤال باید به آنها توجه کرد عبارتاند از:
حقوق مدنی
موضوعات مربوط به روابط خصوصی میان افراد جامعه
حقوق مدنی بخش مهمی از نظام حقوقی است که به تنظیم روابط بین اشخاص حقیقی و حقوقی در حوزههایی مانند مالکیت، قراردادها، مسئولیت مدنی و امور خانواده میپردازد.
موضوعات رایج:
-
مالکیت و تصرف اموال
-
تنظیم و اجرای قراردادها (خرید و فروش، اجاره، قرض، و …)
-
ارث و وصیت
-
نکاح و طلاق
-
مسئولیت ناشی از خسارت (مانند تصادف)
حقوق کیفری (جزا):
مربوط به جرایم و مجازاتها
حقوق کیفری قواعدی را دربر میگیرد که رفتارهای مجرمانه را تعریف و برای آنها مجازات تعیین میکند. این شاخه از حقوق، حمایت از نظم عمومی و حقوق جامعه را هدف قرار میدهد.
موضوعات رایج:
-
انواع جرایم (سرقت، کلاهبرداری، قتل، توهین و …)
-
مسئولیت کیفری (نقش قصد و علم در جرم)
-
حدود و قصاص و دیات (در فقه اسلامی)
-
مجازاتهای قانونی و تخفیف آنها
-
آیین رسیدگی کیفری
حقوق کار
تنظیم روابط میان کارگر و کارفرما
این شاخه از حقوق، بر اساس اصل حمایت از کارگر بنا شده و به تنظیم روابط شغلی، شرایط کار، قراردادهای کار، اخراج، مرخصی، دستمزد و بیمههای اجتماعی میپردازد.
موضوعات رایج:
-
قرارداد کار دائم و موقت
-
شرایط فسخ قرارداد کار
-
حقوق و مزایای کارگران
-
بیمه، بازنشستگی و حوادث ناشی از کار
-
اختلافات کارگری و هیأتهای حل اختلاف
حقوق تجارت
مربوط به فعالیتهای تجاری، شرکتها و بازرگانی
حقوق تجارت به قواعد حاکم بر بازرگانان، شرکتهای تجاری، اسناد تجاری و ورشکستگی میپردازد. این شاخه از حقوق با فعالیت اقتصادی و بازار در ارتباط است.
موضوعات رایج:
-
ثبت شرکتها و انواع آن (سهامی، با مسئولیت محدود و …)
-
چک، سفته و برات
-
ورشکستگی و تصفیه
-
قراردادهای تجاری (مانند نمایندگی یا حمل و نقل)
-
بورس و اوراق بهادار
آیین دادرسی (مدنی و کیفری)
قواعد مربوط به فرآیند رسیدگی در دادگاهها
این شاخه به بررسی چگونگی طرح دعوی، مراحل دادرسی، صلاحیت محاکم، نحوه اعتراض به رأی و اجرای احکام میپردازد. آیین دادرسی نقش ساختاری و شکلی دارد، نه ماهوی.
موضوعات رایج:
-
نحوه ثبت دادخواست
-
صلاحیت دادگاهها
-
تجدیدنظرخواهی و فرجامخواهی
-
دستور موقت و تأمین خواسته
-
رسیدگی غیابی
حقوق بینالملل
مربوط به روابط فرامرزی میان دولتها یا اشخاص
این شاخه به دو دسته تقسیم میشود:
الف) حقوق بینالملل عمومی:
قواعد حاکم بر روابط میان دولتها، سازمانهای بینالمللی و موضوعاتی مانند معاهدات، حقوق بشر، حق پناهندگی و حقوق جنگ.
مثال سؤال دقیق:
«آیا حق پناهندگی در حقوق بینالملل عمومی الزامآور برای دولتهاست؟»
ب) حقوق بینالملل خصوصی:
قواعدی که روابط اشخاص در سطح بینالمللی را تنظیم میکند، مانند تابعیت، تعارض قوانین، صلاحیت محاکم.
مثال سؤال دقیق:
«اگر فردی ایرانی با یک تبعه خارجی ازدواج کند، ارث تابع کدام قانون خواهد بود؟»
نمونهای از طرح درست و نادرست سؤال
فرض کنید فردی میخواهد دربارهی اخراج کارگر اطلاعاتی کسب کند.
❌ نادرست: «آیا میشه یه کارگر رو اخراج کرد؟»
(این سؤال مبهم است. مشخص نیست موضوع مربوط به چه نوع قراردادی است، شرایط اخراج چیست، و به کدام نظام حقوقی اشاره دارد.)
✅ درست: «آیا کارفرما میتواند در حقوق کار ایران، قرارداد کار موقت را بدون اخطار قبلی فسخ کند؟»
(در این سؤال، هم شاخهی حقوقی مشخص شده است، هم نظام حقوقی کشور مورد نظر، و هم نوع قرارداد.)
[gravityform id=”16″ title=”true” description=”true”]
