عناوین مجرمانه در قانون چک (جهات کیفری)
۱. صدور چک بلامحل (فقدان موجودی)
تعریف:
در زمان ارائه چک به بانک، هیچگونه موجودی در حساب صادرکننده وجود ندارد.
برای تهیه کارگاه قانون چک اینجا کلیک کنید
نکات مهم:
- معیار، زمان ارائه چک به بانک است نه زمان صدور.
- سوءنیت صادرکننده مفروض است و نیازی به اثبات ندارد.
- این شایعترین عنوان کیفری چک است.
۲. کسری موجودی
تعریف:
در حساب صادرکننده مقداری وجه وجود دارد، اما کمتر از مبلغ چک است.
نکات:
- حتی اگر کسری جزئی باشد، جنبه کیفری دارد.
- دارنده میتواند هم مطالبه وجه و هم شکایت کیفری مطرح کند.
- بانک گواهی عدم پرداخت به علت کسری موجودی صادر میکند.
۳. خارج کردن وجه پس از صدور چک
تعریف:
صادرکننده پس از صدور چک، عمداً تمام یا بخشی از وجهی را که چک به اعتبار آن صادر شده، از حساب خارج میکند.
مثال:
شخصی چکی صادر میکند و سپس پول را برداشت یا به حساب دیگری منتقل میکند.
نکته مهم:
این رفتار نشاندهنده سوءنیت خاص صادرکننده است و صراحتاً جرمانگاری شده.
۴. دستور عدم پرداخت واهی (ماده ۱۴ قانون صدور چک)
تعریف:
صادرکننده بدون وجود دلیل قانونی، دستور عدم پرداخت چک را به بانک میدهد.
دلایل قانونی قابل قبول:
- مفقودی
- سرقت
- جعل
- کلاهبرداری
- خیانت در امانت
اگر دلیل واهی باشد:
- صادرکننده مسئول کیفری خواهد داشت.
- علاوه بر آن، ممکن است به جبران خسارت نیز محکوم شود.
۵. تنظیم نادرست چک
تعریف:
چک بهگونهای تنظیم شده که بانک قادر به پرداخت آن نیست.
مصادیق مهم:
- امضای مغایر با نمونه امضای بانک
- اختلاف در مبلغ به حروف و عدد
- مخدوش بودن تاریخ یا مبلغ
- قلمخوردگی بدون تأیید
نکته:
اگر این نواقص عمدی و منتهی به عدم پرداخت باشد، جنبه کیفری دارد.
۶. صدور چک از حساب مسدود
تعریف:
صادرکننده در حالی چک صادر میکند که حساب وی مسدود است.
نکات:
- مسدودی ممکن است به دستور مرجع قضایی یا بانک باشد.
- علم صادرکننده به مسدودی شرط تحقق جرم است.
- این مورد شدیدتر از فقدان موجودی تلقی میشود.
۷. تحصیل متقلبانه دستهچک
تعریف:
دریافت دستهچک از بانک با تقلب، فریب یا ارائه اطلاعات نادرست.
مثالها:
- ارائه مدارک جعلی
- معرفی حساب صوری
- پنهان کردن سابقه چک برگشتی
نکته:
این جرم مقدم بر صدور چک بلامحل است و مستقل تعقیب میشود.
۸. تسهیل تحصیل متقلبانه دستهچک
تعریف:
کمک کردن به دیگری برای اخذ متقلبانه دستهچک.
اشخاص مشمول:
- کارمند بانک
- معرف
- شریک یا واسطه
نکته مهم:
این عنوان از مصادیق معاونت در جرم است و مجازات خاص خود را دارد.
[gravityform id=”16″ title=”true” description=”true”]
